نسیم خوش روزهای زندگی
 
قالب وبلاگ
نويسندگان
لینک دوستان

شهر و بازار

شهرها همواره مراکزی برای داد و ستد بوده‌اند و بازارهای شهری از قدیمی‌ترین فضاهای شهری به حساب می‌آیند که به طور مستمر تا به امروز باقی مانده‌اند. بازارهای سنتی نه فقط محلی برای تبادل کالا، بلکه محلی برای تبادل و ارتباط به طور عام بوده‌اند و همان‌طور که می‌دانیم مبادلات اولیه در نظام‌های سنتی در اشکالی انجام می‌گرفته است که لزوما یک فضای مشخص و قابل مرزبندی را نمی‌ساخته‌اند. این نکته قابل تاملی است که روابط انسانی در بازارهای سنتی بسیار بیشتر از بازارهای جدید هستند. به‌نحوی که می‌توان غیرانسانی شدن روابط بازار را در فضاهایی چون بازار سهام و حتی بازارهای الکترونیک مالی مشاهده کرد که عنصر انسانی را به‌طور کامل از خود بیرون رانده‌اند. در اشکال قدیمی‌تر بازار برعکس مبادله کالایی همواره صرفا بخشی، اگر نگوییم بخش کوچکی از مناسبات بازار را تشکیل می‌داده‌اند. بازارهای شرقی و قرون وسطایی(بازارهای اسلامی) محلی برای دیدارها، مذاکرات، نطفه‌بستن صلح و نزاع و یا آشتی‌ها و پیمان‌ها و در یک کلام یکی از فضاهای موثر در تنظیم اجتماعی به حساب می‌آمده‌اند.

بازارها همچنین از نوعی زیباشناسی ویژه تبعیت می‌کنند که نه فقط در ساخت‌های خرد و کلان معماری بازار مشهود است و به همین عنوان نیز مورد مطالعات دقیق معماری قرار گرفته است، بلکه در روابط میان فروشنده/خریدار فضاهای فرهنگی متعدد و هر بار متفاوتی را ایجاد می‌کنند که نوع کالاها در آن بسیار موثرند. این ساختارها عموما با نظام‌های کلان‌تری پیوند می‌خورند که مطالعه انسان‌شناختی باید بتواند آنها را استخراج و بازتابشان را در واقعیت روزمره باز نماید. نظام‌های خویشاوندی همچون نظام‌های سیاسی خود را در روابط بازار به صورت قابل تاملی منعکس می‌کنند.

افزون بر این نوعی زیباشناسی دیگر را نیز می‌توان در اجزای نشانه‌شناختی فضاهای درونی بازار (درون مغازه‌ها یا درون دکه‌ها) سراغ گرفت که به نحوه چیدن و تزئین کالاها باز می‌گردد. جذاب ساختن کالاها با هدف جذب مشتری و دامن زدن به عمل خرید، نمادشناسی گسترده‌ای را در خود جای می‌دهد که فروشنده با ابزار کلامی و غیرکلامی و با تغییر و بازسازی دائم فضای مادری بدان دست می‌یازد و خریدار با استراتژی‌های ویژه‌ای تلاش می‌کند در مقابل آن مقاومت می‌کند. در اینجا با نوعی احساسی شدن روابط بازار میان فروشنده و خریدار و میان این هر دو با کالا روبه‌رو می‌شویم که درخور تامل و مطالعه است. در بازارهای مدرن، همچون مجموعه‌های بزرگ تجاری، استراتژی‌های مدیریتی بر آن هستند که با به‌کارگیری افرادی که به کالاهای خاصی علاقه‌ای ویژه و درباره آنها اطلاعاتی گسترده دارند(دوربین‌های عکاسی، وسایل صوتی، رایانه‌ها و...) عشق آنها را به این کالاها درون روابطی ویژه از زیباشناسی و اروتیسم به فضا وارد کنند و بر روابط فرهنگی میان فروشنده و خریدار تاثیر بگذارند. بازسازی روابط بازارهای سنتی، را امروز می‌توان در نوعی بازگشت به این روابط در چارچوب فروشگاه‌های بزرگ و فضای جشنواره‌ای آنها با قرعه‌کشی‌ها و برنامه‌های هنری آنها بازیافت. این نوع استراتژی طبعا در تضادی آشکار با حذف عنصر انسانی از روابط بازار، که آن را می‌توان در گسترش امکانات خرید مجازی، در سال‌های اخیر شاهد آن بوده‌ایم که تمایلی فزاینده به بازگشت به مفهوم و فضای بازار به مثابه واقعه‌ای استثنایی و جشن‌گونه که می‌تواند روزمرگی صنعتی را از یکنواختی کسل‌کنندگی سنگین خارج کند بوده‌ایم.

رابطه دیگر میان بازار با نظام‌های فرهنگی کلان‌تر اجتماعی را می‌توان با حوزه تقدس پیوند داد که خود حاصل نزدیکی فضاهای این دو حوزه در شهرهای باستانی و شهرهای سنتی است( استقرار بازارهای یونانی در آگوراها، فوروم‌های رومی، نزدیکی کلیساها و مسجدها با بازارها در شهرهای قرون وسطایی و جوامع سنتی)، این رابطه سبب آن شده است که بازارها از نوعی زمانبندی ویژه و تقویمی خاص تبعیت کنند که در بسیاری موارد قابل انطباق و مقایسه با تقویم‌های مناسکی است. بازارها در مناسبت های خاص، جشن‌ها، سالگردها، یادبودها و مناسک شکل و شمایلی ویژه یافته و به صحنه‌هایی خاص بدل می‌شوند که زمینه بسیار مساعدی برای مطالعه انسان‌شناختی به‌وجود می‌آورند..

منبع: خانم صبا از گروه جغرافیای تلگرام

[ ۱۳٩٥/٩/٢۱ ] [ ٥:٢۸ ‎ب.ظ ] [ برات نیا ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

موضوعات وب
RSS Feed